PM2.5 nima
PM2.5 — oʻlchami 2,5 mikrometrdan kichik zarrachalar, ular inson sochidan taxminan 30 barobar ingichka. Burun va tomoq ularni ushlab qololmaydi, shuning uchun ular oʻpkaning chuqur qismiga kiradi, eng maydalari esa qonga oʻtadi.
Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti PM2.5 ning yillik oʻrtacha darajasi 5 mkg/m³ dan oshmasligini tavsiya qiladi. Toshkentda ayrim kunlarda u 10–20 barobar yuqori boʻladi.
Toshkentda iflos havo qayerdan keladi
2026-yil maʼlumotlariga koʻra, eng katta manba — shamol choʻllardan olib keladigan tabiiy chang. U yillik PM2.5 ning taxminan 36% ini tashkil qiladi. Yana 28% binolarni isitishdan, 16% transportdan, 13% sanoatdan keladi.
Shahar togʻlar bilan oʻralgan, shuning uchun shamolsiz havoda va harorat inversiyalarida ifloslanish uzoq vaqt yer yuzasida qoladi. Havo kuz va qishda, ayniqsa kechqurun va tunda eng yomon boʻladi.
Tozalagich qanday ishlaydi
Ventilyator xona havosini bir necha bosqichli filtrlashdan oʻtkazadi:
- Dastlabki filtr jun, soch va yirik changni ushlab, qolgan filtrlarning umrini uzaytiradi.
- HEPA H13 0,3 mkm oʻlchamdagi zarrachalarning 99,97% ini ushlaydi: PM2.5, gulchang, sporalar, bakteriyalar.
- Koʻmir filtri ovqat, tamaki tutuni va smog hidlarini yutadi.
- UB-lampa baʼzi modellarda qurilma ichidagi havoni zararsizlantiradi.
Quvvatni qanday tanlash kerak
Asosiy koʻrsatkich — CADR, bir soatda tozalangan havo hajmi (m³/soat). U qancha yuqori boʻlsa, xona shuncha tez tozalanadi. Oddiy xonada havo tozalagichdan soatiga kamida 2 marta, allergiklar uchun va smogda — 4–5 marta oʻtishi kerak. Kerakli qiymatni bosh sahifadagi kalkulyator hisoblab beradi.
Afsonalar
«Shamollatish yetarli»
Smog paytida shamollatish ichkariga iflos havo olib kiradi. Qisqa vaqt va AQI pastroq boʻlgan soatlarda shamollating.
«Xona oʻsimliklari yordam beradi»
Oʻsimliklar uyni bezaydi, lekin xonadagi PM2.5 ni sezilarli kamaytira olmaydi.
«Konditsioner ham tozalaydi»
Konditsionerning oddiy filtri yirik changni ushlaydi, lekin mayda PM2.5 zarrachalarini emas.